NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM DO UỐNG RƯỢU
1. Cấp cứu do uống rượu ngâm củ Ấu Tẩu
Mới đây, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hải Phòng đã thực hiện điều tra, xử lý vụ ngộ độc thực phẩm quy mô hộ gia đình do uống rượu ngâm củ Ấu Tẩu.
Cụ thể, ngày 29/10/2026, Chi cục nhận được thông tin về một số trường hợp nghi ngờ ngộ độc tại gia đình ông Nguyễn Huy Điền và Phạm Văn Phú, thôn Nam Điền, xã An Phú, thành phố Hải Phòng. Tại bữa ăn trưa ngày 29/10/2026, có 07 ăn uống cùng nhau, trong đó có 06 người mắc, 04 người đi viện (Bệnh viên Bạch Mai và Bệnh viện Quân đội 108). Thực đơn gồm có gà xáo; nộm gà hành tây, giá đỗ; lòng gà xào mướp; xương gà nấu cà rốt, củ cải; miến nấu măng, lòng mề; cháo lươn; rau thơm, dưa chuột; chả thịt lợn; rượu ngâm bào ngư, rượu ngâm ấu tẩu.
Với các biểu hiện đau bụng, buồn nôn, nôn và đi ngoài phân lỏng, loạn nhịp tim, tê môi, các bác sỹ tại Bệnh viện Bạch Mai nghi ngờ bệnh nhân có biểu hiện của ngộ độc aconitin từ củ ấu tẩu.
Sau khi nhập viện và được các bác sĩ cấp cứu, điều trị tích cực, sức khỏe của 04 bệnh nhân đã ổn định và được ra viện vào chiều ngày 30/10/2026.
Chi cục ATVSTP đã kịp thời lấy mẫu thức ăn và 02 mẫu rượu đã sử dụng trong bữa ăn trưa này 29/10 để gửi Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia để xét nghiệm tìm nguyên nhân. Kết quả xét nghiệm cho thấy trong mẫu Rượu ngâm ấu tẩu có chứa chất độc Anconitin.
Củ ấu tầu (còn gọi là ấu tẩu, gấu tẩu, ấu tàu, co ú tàu, thảo ô...) được thu hoạch từ cây ô đầu, một loại cây thường mọc hoang ở vùng núi cao các tỉnh miền núi như: Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái…
Theo tài liệu dược học, cây ô đầu là một vị thuốc quý nhưng có chứa độc tính mạnh, được xếp vào danh sách thuốc độc bảng A. Thành phần của cây ô đầu chứa aconitin, là một chất rất độc. Thường chỉ dùng làm thuốc uống khi đã qua chế biến cẩn thận và được dùng với liều nhỏ, có sự chỉ định và theo dõi thận trọng của thầy thuốc.
Trên thực tế đã có nhiều trường hợp bị ngộ độc do tự ý chế biến củ ấu tầu làm thức ăn như nấu cháo ấu tẩu, nấu canh nhưng không có kinh nghiệm chế biến để loại bỏ độc tố và uống nhầm rượu ngâm ấu tẩu dùng để xoa bóp...
2. Dấu hiệu nhận biết ngộ độc củ ấu tầu
Theo các bác sĩ, ngộ độc aconitin diễn ra rất nhanh. Các triệu chứng có thể xuất hiện ngay hoặc sau vài giờ sau khi uống phải dịch chiết của cây ô đầu hay ăn phải rễ, lá cây này (phụ thuộc vào liều lượng). Với liều 1mg có thể gây ngộ độc nặng, liều 2 - 3mg đủ gây tử vong một người trưởng thành.
Triệu chứng ngộ độc bao gồm: tê miệng và lưỡi, tê cóng đầu chi, sau vài giờ chảy đờm rãi, buồn nôn, nôn, ỉa chảy, khó thở. Co giật, mất tri giác, hạ thân nhiệt có thể xảy ra. Triệu chứng đặc trưng là mất cảm giác toàn cơ thể và rối loạn tim mạch.
Tử vong thường xảy ra sau 6 giờ kể từ khi aconitin thâm nhập vào cơ thể. Nguyên nhân tử vong là do loạn nhịp tim, co cứng cơ tim và liệt trung khu hô hấp… Nếu sống sót sau 24 giờ, tiên lượng thường là tốt vì khi đó độc tố bị chuyển hóa và thải ra ngoài.
Củ ấu tầu có chứa chất aconitin rất độc
3. Phải hết sức thận trọng khi sử dụng củ ấu tẩu
Vì độc tính của củ ấu tầu có thể gây tử vong nên các bác sĩ khuyến cáo, người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng củ ấu tầu làm thức ăn nếu không có kinh nghiệm chế biến để loại bỏ độc tố.
Khi sử dụng các loại thuốc có thành phần củ ấu tầu như rượu ngâm củ ầu tầu dùng để xoa bóp cần phải hết sức thận trọng và theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc có kinh nghiệm. Tuyệt đối không được uống rượu ngâm củ ấu tầu. Các loại rượu ngâm ấu tầu dùng để xoa bóp phải dán nhãn rõ ràng, cất giữ nơi an toàn, xa tầm tay trẻ em để tránh nhầm lẫn khi sử dụng.
Trong trường hợp phát hiện các triệu chứng ngộ độc do không may ăn phải củ ấu tầu còn độc tố hoặc uống nhầm rượu ngâm củ ấu tầu, nạn nhân cần được chuyển đến ngay cơ sở y tế gần nhất để xử trí, tuyệt đối không ở nhà để tự theo dõi hoặc điều trị theo các biện pháp dân gian hay mách bảo.