Thực phẩm chức năng và các sản phẩm dinh dưỡng là nhóm sản phẩm được nhiều người lựa chọn nhằm bổ sung dưỡng chất, hỗ trợ duy trì sức khỏe. Tuy nhiên, nếu sản phẩm không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc được quảng cáo sai sự thật, người tiêu dùng có thể phải đối mặt với những nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, quyền lợi và tài chính.

         Thực tế cho thấy, hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng ngày càng đa dạng, với nhiều loại hình phân phối từ cơ sở kinh doanh truyền thống đến các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Sự phát triển nhanh chóng của các phương thức kinh doanh trực tuyến đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng, đặc biệt trong việc xác minh chủ thể kinh doanh, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và kiểm soát nội dung quảng cáo.

         Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế tại Công văn số 6095/BYT-ATTP ngày 13/8/2026 và chỉ đạo của UBND thành phố Hải Phòng tại Công văn số 10647/VP-VX ngày 21/8/2026 về tăng cường kiểm tra, kiểm soát thực phẩm chức năng và bảo đảm an toàn thực phẩm, Sở Y tế Hải Phòng đã chỉ đạo, triển khai các nhiệm vụ theo chức năng, đồng thời phối hợp với các sở, ngành và UBND các xã, phường, đặc khu nhằm tăng cường công tác quản lý trên địa bàn.

         Ngày 08/9/2026, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hải Phòng ban hành Quyết định số 261/QĐ-ATTP về kiểm tra, hậu kiểm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, sản phẩm dinh dưỡng, bao bì chứa đựng thực phẩm và phụ gia thực phẩm thuộc lĩnh vực ngành Y tế quản lý trên địa bàn thành phố năm 2026. Theo quyết định, hai đoàn kiểm tra được thành lập để triển khai nhiệm vụ kiểm tra và có sự tham gia phối hợp của cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã, phường, đặc khu khi làm việc tại địa bàn.

         Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, sản phẩm dinh dưỡng, bao bì chứa đựng thực phẩm và phụ gia thực phẩm thuộc lĩnh vực ngành Y tế quản lý.

         Trong đó, các đoàn kiểm tra chú trọng rà soát hồ sơ công bố hoặc tự công bố sản phẩm theo quy định; hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm, nguyên liệu và phụ gia sử dụng trong sản xuất, kinh doanh; các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tại cơ sở; việc thực hiện quy định về quảng cáo và hoạt động kinh doanh sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội.

         Đây là những nội dung có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm ngay từ khâu sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến khi đưa ra thị trường. Thông qua kiểm tra hồ sơ pháp lý, cơ quan chức năng có cơ sở đánh giá việc tuân thủ quy định của cơ sở, kịp thời phát hiện những trường hợp chưa thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định hoặc có dấu hiệu kinh doanh sản phẩm không bảo đảm điều kiện pháp lý.

         Bên cạnh đó, việc kiểm tra hóa đơn, chứng từ và nguồn gốc nguyên liệu giúp tăng cường khả năng truy xuất, xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Đối với những sản phẩm có nguy cơ cao Đoàn kiểm tra thực hiện  lấy mẫu kiểm nghiệm, nếu kết quả mẫu kiểm nghiệm không đạt sẽ thực hiện xử lý vi phạm theo thẩm quyền.

         Đặc biệt trong quá trình kiểm tra, Đoàn kiểm tra còn kiểm tra hoạt động quảng cáo thực phẩm chức năng nhằm ngăn chặm các thông tin quảng cáo có nội dung gây hiểu nhầm sản phẩm có tác dụng như thuốc chữa bệnh, sử dụng hình ảnh hoặc thông tin không phù hợp, thổi phồng công dụng hay cung cấp thông tin không đúng với hồ sơ sản phẩm có thể khiến người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm sai mục đích, thậm chí trì hoãn việc thăm khám và điều trị bệnh.

         Vì vậy, kiểm tra hoạt động quảng cáo không chỉ là yêu cầu về tuân thủ pháp luật mà còn là giải pháp thiết thực để bảo vệ quyền được tiếp cận thông tin chính xác của người tiêu dùng. Đối với các hành vi vi phạm, cần kịp thời xác minh, xử lý theo quy định và công khai thông tin trong phạm vi pháp luật cho phép.

         Sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi để người tiêu dùng tiếp cận nhiều loại thực phẩm chức năng, sản phẩm dinh dưỡng. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, sản phẩm không bảo đảm chất lượng và thông tin quảng cáo sai lệch.

         Một trong những khó khăn hiện nay là hoạt động quảng cáo, giới thiệu và kinh doanh trực tuyến có thể thay đổi nhanh chóng; tài khoản bán hàng, địa chỉ giao dịch và nội dung quảng cáo có thể được điều chỉnh hoặc gỡ bỏ trong thời gian ngắn. Việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm, thu thập tài liệu và kiểm soát thông tin vi phạm vì thế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chuyên môn, lực lượng quản lý thị trường, công an và chính quyền địa phương.

         Từ thực tiễn đó, công tác kiểm tra, giám sát trên môi trường mạng cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, kết hợp giữa kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc có căn cứ theo quy định. Các cơ quan chức năng cần chú trọng rà soát nội dung quảng cáo, thông tin công bố sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm, nguồn gốc hàng hóa và các dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh.

         Đối với công tác kiểm tra, giám sát, từ đầu năm đến nay Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hải Phòng đã kiểm tra, giám sát tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng lấy 270 mẫu thực phẩm để kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, trong đó có thực phẩm dinh dưỡng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm bổ sung cùng một số nhóm thực phẩm khác. Theo báo cáo, kết quả ban đầu ghi nhận 03/37 mẫu thực phẩm chức năng không đạt chỉ tiêu chất lượng; tại thời điểm lập báo cáo, còn nhiều mẫu đang chờ kết quả kiểm nghiệm.

         Các kết quả kiểm nghiệm không đạt là cơ sở quan trọng để cơ quan chức năng xem xét, xác minh, xử lý theo quy định, đồng thời cảnh báo nguy cơ và triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp

         Để công tác kiểm tra, giám sát phát huy hiệu quả bền vững, bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần nâng cao ý thức tự giác chấp hành quy định pháp luật về an toàn thực phẩm.

         Các cơ sở phải bảo đảm điều kiện sản xuất, kinh doanh theo quy định; thực hiện đầy đủ thủ tục công bố sản phẩm tương ứng; duy trì hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của nguyên liệu và hàng hóa; kiểm soát chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất, bảo quản và phân phối; thực hiện đúng quy định về nhãn hàng hóa, quảng cáo và cung cấp thông tin cho người tiêu dùng.

         Đối với hoạt động kinh doanh trực tuyến, tổ chức, cá nhân cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm pháp lý liên quan, không kinh doanh sản phẩm không rõ nguồn gốc, không quảng cáo sai sự thật hoặc sử dụng các thông tin gây nhầm lẫn về công dụng sản phẩm. Việc chấp hành nghiêm các quy định không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn tạo dựng uy tín, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường.

         Người tiêu dùng cũng cần chủ động trang bị kiến thức khi lựa chọn thực phẩm chức năng và sản phẩm dinh dưỡng. Nên tìm hiểu rõ thông tin sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa và hướng dẫn sử dụng; ưu tiên mua hàng từ các cơ sở kinh doanh có thông tin rõ ràng, đáng tin cậy. Không nên tin tưởng tuyệt đối vào những lời quảng cáo có tính chất thần kỳ, cam kết chữa khỏi bệnh hoặc khuyến cáo thay thế thuốc điều trị bằng thực phẩm chức năng.

         Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ vi phạm, người dân cần lưu giữ thông tin liên quan và phản ánh đến cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xác minh. Sự phối hợp tích cực của người tiêu dùng sẽ góp phần tạo thêm kênh giám sát xã hội, giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các nguy cơ và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

         Về lâu dài, quản lý an toàn thực phẩm cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý vi phạm đơn thuần sang quản lý nguy cơ, chủ động phòng ngừa và giám sát liên tục. Cơ quan chức năng cần tăng cường hậu kiểm, tập trung nguồn lực vào các nhóm sản phẩm và cơ sở có nguy cơ cao; kịp thời cảnh báo, thu hồi hoặc xử lý sản phẩm vi phạm theo thẩm quyền và quy định pháp luật.

         Tăng cường kiểm tra, giám sát thực phẩm chức năng và sản phẩm dinh dưỡng không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của cơ quan quản lý nhà nước mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Với sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố, sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương, ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và sự chủ động của người tiêu dùng, Hải Phòng hướng tới xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống trên địa bàn thành phố.