Ngộ độc rượu vẫn xảy ra ở nhiều địa phương, nhất là vào dịp lễ, Tết, đám cưới, hội hè, liên hoan, khi nhu cầu sử dụng rượu tăng cao. Nguyên nhân thường gặp là uống rượu tự nấu, rượu không nhãn mác, rượu pha cồn công nghiệp và rượu ngâm nguyên liệu chứa độc tố. Rượu ngâm các loại cây, củ, nấm, động vật không rõ tính chất, độ an toàn càng tiềm ẩn nhiều rủi ro mà không phải ai cũng biết.

1. Những nguyên nhân gây ngộ độc

Methanol trong rượu. Methanol (cồn công nghiệp) là chất độc nguy hiểm nhất. Chất này không màu, không có mùi vị riêng nên không thể nhận biết bằng mắt thường hay vị giác. Khi vào cơ thể, methanol được chuyển hóa thành các chất độc gây tổn thương thần kinh thị giác, toan chuyển hóa nặng, suy hô hấp và có thể dẫn đến tử vong.

Độc tố từ nguyên liệu ngâm rượu. Nhiều người có thói quen ngâm rượu với cây thuốc, củ, nấm, rắn, côn trùng... với mong muốn bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, không ít nguyên liệu chứa độc tố mạnh, như phụ tử, ô đầu (chứa aconitin, gây rối loạn nhịp tim, liệt hô hấp), mã tiền (chứa strychnin, gây co giật), một số loại nấm, rễ cây mọc hoang... Cồn là dung môi hòa tan độc tố rất tốt, nên rượu ngâm có thể độc hơn nhiều so với chính nguyên liệu ban đầu.

Nhầm lẫn và bảo quản sai cách. Nhiều loại cây thuốc có hình dáng gần giống nhau, dễ bị nhầm lẫn, nhất là khi nguồn mua trôi nổi hoặc làm theo truyền miệng. Việc dùng vật chứa không an toàn, để rượu quá lâu, nấm mốc, biến chất cũng làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Uống quá nhiều, quá nhanh. Ngay cả rượu đạt chất lượng, nếu uống quá liều cũng có thể gây ngộ độc cấp do ethanol, nguy hiểm đến tính mạng.

2. Khuyến cáo đối với người dân

Khi mua và sử dụng rượu, người dân chỉ nên mua rượu của cơ sở có địa chỉ rõ ràng, có nhãn mác, đã công bố sản phẩm và còn hạn sử dụng. Tuyệt đối không uống rượu bán rong, rượu đựng trong chai, can không nhãn mác hoặc có mùi vị lạ. Không dùng cồn y tế, cồn công nghiệp để pha rượu. Uống có điều độ, không uống khi đói, không lái xe sau khi uống rượu và không ép người khác uống.

Khi ngâm rượu, cần lưu ý:

- Chỉ dùng nguyên liệu đã xác định rõ tên, nguồn gốc và tính an toàn; không ngâm cây, củ, nấm, động vật lạ hoặc có độc.

- Không tự ý ngâm các vị thuốc có độc tính như phụ tử, ô đầu, mã tiền; chỉ sử dụng theo chỉ định của thầy thuốc, với dược liệu đã bào chế đúng quy định.

- Dùng rượu nền có nguồn gốc rõ ràng, không dùng cồn công nghiệp hay rượu thủ công không được kiểm soát.

- Dùng bình thủy tinh, sành sứ sạch, có nắp đậy kín; ghi rõ tên nguyên liệu, ngày ngâm; để nơi cao ráo, xa tầm tay trẻ em.

- Rượu ngâm bị đục bất thường, có nấm mốc, đổi màu, có mùi lạ thì phải bỏ, không sử dụng.

Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, cần chấp hành đúng điều kiện theo quy định, không bán rượu ngâm không rõ nguyên liệu, không nhãn mác và có trách nhiệm truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

3. Nhận biết và xử trí khi nghi ngờ ngộ độc rượu

   Người bị ngộ độc có thể xuất hiện nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn, đau bụng; nhìn mờ, nhìn đôi, chói mắt, giảm hoặc mất thị lực; khó thở, tê bì chân tay, co giật, rối loạn nhịp tim, lơ mơ, hôn mê. Đáng chú ý, với ngộ độc methanol, triệu chứng có thể xuất hiện muộn sau 12-24 giờ, vì vậy không được chủ quan khi thấy người bệnh "đã đỡ".

   Khi nghi ngờ ngộ độc rượu, cần:

1. Ngừng uống rượu ngay, không cho người bệnh uống thêm.

2. Đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt hoặc gọi cấp cứu 115.

3. Mang theo mẫu rượu, chai, bình đựng và nguyên liệu ngâm (nếu có) để bác sĩ xác định nguyên nhân.

4. Trong lúc chờ, để người bệnh nằm nghiêng an toàn, giữ thông thoáng đường thở, theo dõi ý thức và nhịp thở.

5. Không tự ý chữa mẹo, không tự điều trị tại nhà.

4. Chung tay phòng, chống ngộ độc rượu

Phòng ngừa ngộ độc rượu trước hết phụ thuộc vào ý thức của mỗi người dân. Hãy là người tiêu dùng thông thái, nói không với rượu không rõ nguồn gốc, thận trọng khi sử dụng các loại thảo dược để ngâm rượu.

 Khi phát hiện cơ sở sản xuất, kinh doanh rượu không bảo đảm an toàn, người dân nên thông báo cho chính quyền địa phương, cơ quan y tế hoặc cơ quan chức năng để kịp thời xử lý.

Một chén rượu không rõ nguồn gốc có thể phải đánh đổi bằng cả sức khỏe và tính mạng. Hãy uống có trách nhiệm, vì sức khỏe của chính mình và gia đình.

                                                                                                                                      (Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Thành phố Hải Phòng)